8. Załączniki

8.1. Mały słownik pojęć geograficznych

Erozja - proces żłobienia, rozmywania powierzchni Ziemi przez wody płynące.

Erozja boczna - podcinanie i rozmywanie brzegów koryta rzecznego przez wodę płynącą.

Erozja wgłębna (denna) - pogłębianie koryta rzecznego przez wodę płynącą wskutek bezpośredniego rozmywania go przez wodę, uderzenia i szorowania po dnie materiału wleczonego.

Erozja wsteczna - rozcinanie terenu zachodzące w kierunku działu wodnego, cofanie się progów skalnych w korycie rzecznym.

Deflacja - wywiewanie drobnych ziaren osadu na obszarach pozbawionych roślinności.

Deglacjacja - proces zanikania lodowca, będący następstwem ocieplenia się klimatu.

Denudacja - procesy niszczące wszelkie wyniosłości powierzchnię Ziemi. Dział wodny (wododział) - linia rozdzielająca dorzecza dwóch rzek, mórz lub oceanów.

Glacjał - okres silnego oziębienia klimatu, powodującego nawrót lodowców.

Glina zwałowa (lodowcowa, morenowa) - niewysortowany, zwykle niewarstwowany osad powstający z błota morenowego wskutek jego konsolidacji.

Głaz narzutowy (eratyk, narzutniak) - okruch skalny przetransportowany w lodowcu, górzy lodowej lub krze lodowej i osadzony po stopieniu lodu w pewnej odległości od miejsca pobrania.

Graniaki eoliczne - głazy i głaziki posiadające dwie lub więcej powierzchni wypolerowanych przez długotrwałe działanie pędzącego przez wiatr piasku i pyłu.

Interglacjał - okres umiarkowanego klimatu pomiędzy poszczególnymi zlodowaceniami (glacjałami).

Jaz - budowla wstrzymująca lub spiętrzająca wody uregulowanej, względnie skanalizowanej rzeki, celem regulacji przepływu wody, bądź jej dogodnego ujęcia do celów melioracyjnych lub energetyczno- przemysłowych.

Kaptaż (przeciąganie rzeki) - zdobywanie przez rzekę lub potok górski części dorzecza innego cieku wodnego, położonego z przeciwnej strony działu wodnego.

Koryto rzeczne - najniższa cześć doliny rzecznej, w której stale lub okresowo płynie woda.

Lądolód - pokrywa lodowa o znacznej miąższości, zajmująca cześć lub cały kontynent, tworząca zwartą tarczę zbudowaną z lodu i śniegu, rozpływającą się we wszystkie strony niezależnie od powierzchni podścielającej.

Lodowiec - duża masa lodu lodowcowego, poruszająca się w jednym lub w wielu kierunkach pod wpływem własnego ciężaru.

Metamorfizm - ogół procesów powodujących przeobrażenie skał, polegające na działaniu temperatury i ciśnienia wyższego niż panującego na powierzchni Ziemi oraz w strefie wietrzenia i podczas diagenezy.

Młaka - zatorfiony lub zabagniony wyciek wód podziemnych w terenie płaskim lub słabo nachylonym, także wokół źródła , wywołany zwykle zatamowaniem swobodnego odpływu na powierzchni.

Monadnok (monadnock, twardziel, twardzielec) - odosobnione wzgórze, na ogół o łagodnych zboczach, zbudowane ze skał bardziej odpornych na denudację niż skały otaczające. Morena - nagromadzenie materiału skalnego transportowanego przez lodowiec.

Morena czołowa (końcowa) - wzgórze lub ciąg wzgórz powstających wzdłuż czoła lodowca w okresie jego stagnacji w wyniku wyciśnięcia lub pchnięcia materiału podłoża bądź akumulacji materiału transportowanego wewnątrz oraz w stopie lodowca, a także materiału moreny powierzchniowej.

Nek (rdzeń wulkanu) - zastygła lawa w kominie wulkanicznym.

Ostaniec - izolowane wzniesienie będące pozostałością skały lub kompleksu skalnego, zniszczonego już prawie całkowicie przez erozję lub denudację.

Powódź - wezbranie wód rzeki , przybierające charakter katastrofalny na skutek ich wylania się poza koryto rzeczne oraz zatopienie teras zalewowych, a często także i nisko położonych obszarów przyległych.

Pradolina - rozległa dolina o płaskim dnie utworzona w czasie recesji lądolodu na jego przedpolu, mniej więcej równolegle do jego czoła.

Stadiał - kolejne stany rozwoju zlodowacenia, w których lodowiec osiągał pewien określony zasięg.

Terasa rzeczna - forma dna i zboczy doliny rzecznej w kształcie spłaszczeń poziomych lub lekko nachylonych ku osi doliny.

Wietrzenie - proces fizycznego rozluźniania skał oraz chemicznej ich przemiany pod wpływem zewnętrznego oddziaływania atmosfery, hydrosfery i biosfery.

Zwietrzelina - produkt wietrzenia pozostawiony na miejscu.

Źródło - miejsce naturalnego wypływu wody podziemnej na powierzchnię ziemi otworem, bruzdą lub szczeliną powstałą na wskutek działania sił wewnętrznych lub dzięki wypłukującej czy też rozpuszczającej działalności wody.